Politieke standpunten rondom de hypotheekrenteaftrek

Aannemend dat de ideeën van toen voor de meeste politieke partijen de basis zal vormen voor de ideeën tijdens de komende landelijke verkiezingen, kunnen we veel leren uit de toenmalige standpunten. Wat waren die? En welke standpunten kunnen we dus het komende jaar verwachten?

De visies

Dé discussie van het komende jaar in Den Haag zal de hypotheekrenteaftrek, en met name de wijze van afschaffing daarvan, zijn. Hoe kunnen de standpunten verdeeld worden?

Maatregel 1: maximeren van de aftrek

De toendestijds linkse stellingname was dat de hypotheekrenteaftrek gemaximeerd zou moeten worden op 42%. Met name de PvdA was drie jaar geleden voorvechter van dit standpunt. Berekeningen toonden aan dat deze maatregel negatieve consequenties zou hebben voor slechts ongeveer 2% van de Nederlandse bevolking; de medelanders met een goed tot zeer goed inkomen. De lasten voor deze groep zouden door deze maatregel kunnen stijgen met ongeveer € 80,- per maand. De gevolgen van deze maatregel op zowel het aantal huizenverkopen als de prijs van huizen lijkt relatief gering te zijn.

Maatregel 2: van box 1 naar box 3

Een maatregel, aanvankelijk bedacht door Groen Links, haalt de woning voor de inkomstenbelasting weg uit box 1 en verplaatst deze naar box 3. In box 3 wordt slechts 30% belasting betaald, tegen 33,5 tot 52% in box 1. Dat betekent in feite dat de hypotheekrenteaftrek gemaximeerd wordt op 30%. Personen met een modaal inkomen gaan er door deze maatregel ongeveer € 70,- per maand op achteruit. Twee keer modaal betaalt meer dan € 195,- extra per maand.

Maatregel 3: volledig afschaffen in 30 jaar

Het standpunt van de SP was de aftrek af te schaffen in 30 jaar. De maandlasten stijgen hierdoor bij iemand met een modaal inkomen met ongeveer € 10,- per maand in het eerste jaar, € 20,- per maand in het tweede jaar, enzovoorts. Iemand met een inkomen op het niveau van twee keer modaal krijgt te maken met een stijging die twee keer zo hoog is.

Op de korte termijn vallen de gevolgen van deze maatregel mee. Op de lange termijn stijgen de lasten met € 300,- tot € 600,- per maand. Daarom stelde de SP een compensatie voor waarin voor de eerste € 130.000,- van de woningwaarde geen belasting betaald hoefde te worden. Wel zou in die gevallen een eigenwoningforfait van 1,2% van toepassing moeten zijn. Hierdoor zou deze maatregel met name ongunstig uitpakken voor woningen vanaf € 270.000,-.

Maatregel 4: Maximaliseer de aftrek

Het voorstel van de Christenunie was om de hypotheekrenteaftrek te maximaliseren op € 250.000,-.

D66 had tijdens de vorige verkiezingen een complex voorstel, waarbij de hypotheekrenteaftrek behandeld zou worden in combinatie met een algehele herziening van het belastingstelsel. Op dit moment lijkt D66 echter ook voorvechter te zijn van een aftopping. In het geval van D66 op € 500.000,-.

Maatregel 5: behoud het huidige systeem

Drie jaar geleden bleek het behouden van het huidige systeem de favoriete keuze. CDA, VVD en toen ook nog LPF waren aanhanger van deze maatregel. De PVV lijkt zich nu bij dit standpunt aan te sluiten.

Drie jaar later

Dat er iets zal moeten gebeuren, zoveel is zeker. Al was het alleen maar omdat de overheid érgens geld vandaan zal moeten halen om de opgelopen staatsschuld te dempen.

Voor welke maatregel ook gekozen wordt, duidelijk is dat de discussie het komende jaar meer dan ooit tevoren zal oplaaien.

Met de volgende verkiezingen alweer in aantocht, zullen politieke partijen hun eerdere standpunten opnieuw bezien en daar waar nodig aanpassen naar de actualiteit. Ervaringen, opgedaan in andere landen en de gewijzigde economische situatie zullen er echter voor zorgen dat de discussie niet slechts een kwestie is van oude wijn in nieuwe zakken. Wordt het maatregel 1, 2, 3 of 4? Of wellicht een geheel nieuw voorstel? Het wordt spannend voor huizenbezitters, komend jaar.