Waarom is er discussie over de hypotheekrenteaftrek?

De hypotheekrenteaftrek was ooit bedoeld als maatregel om het kopen van een eigen huis te stimuleren. Als zodanig heeft het ook gewerkt; zo'n 53% van de Nederlandse huishoudens woont tegenwoordig in een eigen koophuis. Echter, steeds meer blijkt dat de situatie rondom de hypotheekrenteaftrek onhoudbaar te worden.

Politiek

De hypotheekrenteaftrek zorgt er voor dat mensen met een eigen woning minder belasting hoeven te betalen. Dat betekent dat er bij de overheid door de renteaftrek minder belasting binnenkomt. Zo werd er in 2005 bijna 26 miljard aan hypotheekrente afgetrokken door eigenwoningbezitters. Verrekenen we dat met het eigenwoningforfait, dat door diezelfde mensen bij het inkomen is geteld (in 2005 een slordige 4,5 miljard), dan hebben we het over een totale aftrekpost van ruim 21 miljard. Die aftrekpost scheelt de overheid  bijna 10 miljard aan belastinginkomsten.

Een kanttekening is bij deze berekening overigens op zijn plaats: de overheid ontvangt van eigenwoningbezitters nog veel meer inkomsten. Zo betaalt de huizenbezitter overdrachtsbelasting bij aanschaf van zijn nieuwe woning, BTW en OZB (Onroerende Zaak Belasting).

Adviesraden

De hypotheekrenteaftrek kost de overheid dus veel geld. Maar dat is niet de enige reden waarom de huidige regeling onhoudbaar aan het worden is. Diverse adviesraden hebben bijvoorbeeld voorgerekend dat het recht op hypotheekrenteaftrek de huizenprijzen onevenredig opdrijft. Waardoor een eigen huis voor de beginnende woonconsument, de starter, onbereikbaar wordt.

Bovendien profiteren mensen met hoge inkomens veel meer van de hypotheekrenteaftrek dan mensen met lagere inkomens. De grootverdieners kunnen immers meer hypotheekrente aftrekken tegen een hoger belastingtarief.

Alles bij elkaar voldoende reden dus om de hypotheekrente maar gewoon af te schaffen.

Jij en ik

Zo simpel ligt het echter niet. Want iedereen die op dit moment een koophuis bezit, heeft dat gekocht, ervan uitgaande dat de te betalen hypotheekrente afgetrokken zou kunnen worden. Op basis van de maandelijkse kosten ná aftrek, de netto maandlast, hebben zij een bepaald huis gekocht. Stel dat die mensen door het verdwijnen van de hypotheekrenteaftrek opeens (veel) meer belasting moeten gaan betalen...  wat al snel honderden euro's per maand kan schelen in wat je per maand te besteden hebt.Dat voelen we met zijn allen (53% procent van de Nederlanders heeft een eigen huis) keihard in de portemonnee. Het kan namelijk honderden euro's per maand schelen.

Voorstanders van de huidige regeling schetsen verdere doemscenario's wanneer de hypotheekrenteaftrek zou worden afgeschaft. Niet alleen  moeten mensen veel meer - in sommige gevallen meer dan ze hebben - gaan betalen, waardoor persoonlijke faillissementen een serieus risico gaan vormen, ook verwacht men dat de huizenprijzen zullen kelderen. Mensen die nu al een koophuis hebben, staat daardoor een tweede klap te wachten; hun huis zou wel eens (veel) minder waard kunnen worden dan de hypotheekschuld die erop rust. Een financiële situatie die veel mensen de das om zal doen.

Niet vreemd dus dat het zwartste scenario het heeft over het in elkaar storten van onze economie, mocht de hypotheekrenteaftrek beperkt worden.

En weer de politiek...

Deze scenario's spreken niemand aan. En wat gebeurt er dus als een politieke partij het 'H-woord' in de mond neemt? Voor die partij stemmen wij in ieder geval niet! De meeste kiezers hebben immers groot belang bij die hypotheekrenteaftrek.

Dat maakt dit onderwerp al jarenlang zeer beladen,